Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου 2016

ΠΩΣ ΧΑΘΗΚΕ Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ. Η ΑΝΑΚΩΧΗ ΤΩΝ ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ

*Οι αντιπρόσωποι των Μεγάλων Δυνάμεων στην παραλία των Μουδανιών


      Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας


Η δυσμενής εξέλιξη των επιχειρήσεων στο Βόρειο τομέα της Γραμμής Άμυνας της Στρατιάς Μικράς Ασίας, στη Ζώνη Ευθύνης του Γ΄ Σώματος Στρατού ακολούθησε εκείνη στον Νότιο τομέα με τη διαπεραίωση του μεγαλύτερου μέρους των δυνάμεων στην Ανατολική Θράκη.
Στις 10 Σεπτεμβρίου 1922, πριν την κήρυξη της Επανάστασης, οι Σύμμαχοι είχαν προβεί σε διακοίνωση προς την Κυβέρνηση της Άγκυρας, η οποία ανακοινώθηκε και στην Αθήνα. Με αυτή πρότειναν τη μεσολάβησή τους για ειρήνευση και ειδικότερα ζητούσαν να συζητηθεί η γραμμή, την οποίαν ενδεχομένως θα ήταν δυνατό να καταλάβουν τα συμπτυσσόμενα Ελληνικά στρατεύματα, πριν από την έναρξη της Συνδιάσκεψης της Ειρήνης.
Στις 18 Σεπτεμβρίου καθορίστηκε ότι η σύμπτυξη των Ελληνικών δυνάμεων θα έφθανε μέχρι τη γραμμή του Έβρου. Συγχρόνως οι Σύμμαχοι ζητούσαν την άμεση αποχώρηση του Τουρκικού Στρατού από την ουδέτερη ζώνη και πρότειναν τη σύγκληση προκαταρκτικής διάσκεψης στα Μουδανιά, για τον καθορισμό των στρατιωτικών λεπτομερειών της συμφωνίας.
*Η δραματική εκκένωση της Ανατολικής Θράκης

                Ο Κεμάλ απάντησε καταφατικά στο διάβημα και όρισε ως αντιπρόσωπο στις διαπραγματεύσεις των Μουδανιών το Διοικητή του Δυτικού Τουρκικού Μετώπου Στρατηγό Ισμέτ Πασά (Ινονού). Η Αθήνα στο μεταξύ είχε σχεδόν εντελώς αγνοηθεί. Η Επαναστατική Κυβέρνηση, εκτός από προειδοποίηση που διαβιβάσθηκε από τον Ύπατο Αρμοστή στην Κωνσταντινούπολη, κανένα άλλο επίσημο συμμαχικό μήνυμα δεν είχε πάρει σχετικά με τη σύσκεψη των Μουδανιών. Τη τελευταία στιγμή ο Πρεσβευτής της Μεγάλης Βρετανίας ενημέρωσε την Κυβέρνηση. Ύστερα από αυτό αποφασίσθηκε η αποστολή στα Μουδανιά αντιπροσωπείας με επικεφαλής τον Υποστράτηγο Αλέξανδρο Μαζαράκη, στον οποίο καθορίσθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο ότι: «Σκοπός της συσκέψεως των Μουδανιών ήτο ο καθορισμός της γραμμής εις την οποίαν ενδεχομένως θα ήτο δυνατόν να υποχωρήσουν τα Ελληνικά Στρατεύματα, προ της ενάρξεως της Συσκέψεως της οριστικής ειρήνης». Για την εκπλήρωση της παραπάνω εντολής οι οδηγίες της Ελληνικής Κυβέρνησης προς την αντιπροσωπεία ήταν ότι δεν θα δεχόταν εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης. Μόνο τροποποιήσεις της ήδη κατεχόμενης γραμμής θα ήταν δυνατόν να δεχθεί.
                Για την αντιμετώπιση της κατάστασης η Επανάσταση ζήτησε τη συνδρομή του Ελευθερίου Βενιζέλου ως διπλωματικού αντιπροσώπου της στο εξωτερικό. Ο Βενιζέλος αποδέχθηκε την αντιπροσώπευση και ζήτησε με τηλεγράφημα πληροφορίες για τη
 στρατιωτική δύναμη, που μπορούσε να παρατάξει η Ελλάδα στη Θράκη, το διατιθέμενο υλικό, το ηθικό του στρατεύματος και το δημόσιο φρόνημα. Στις 18 Σεπτεμβρίου διαβιβάσθηκαν στο Βενιζέλο οι πρώτες πληροφορίες, οι οποίες αναβίβαζαν το στρατό στη Θράκη σε 5 Μεραρχίες με συνολική δύναμη 45.000 άνδρες. Μέσα σε ένα μήνα η δύναμη θα ανερχόταν σε 80.000 άνδρες και μέχρι τέλους του Νοεμβρίου θα έφθανε τις 110.000 άνδρες. Υπήρχαν ελλείψεις σε υλικά, από τις οποίες οι σπουδαιότερες αφορούσαν πυρομαχικά όπλων Πεζικού και βλήματα ορειβατικού Πυροβολικού. Το ηθικό των ανδρών άρχισε να αναπτερώνεται.
*Ελληνικά στρατεύματα στο Σουφλί.

                Μετά το πρώτο τηλεγράφημα ο Ελ. Βενιζέλος έστειλε στις 18 Σεπτεμβρίου 1922 και δεύτερο, του οποίου τα κυριότερα μέρη είχαν, όπως παρακάτω: «Εφ΄όσον αι τρεις μεγάλαι Δυνάμεις απεφάσισαν την απόδοσιν της Ανατολικής Θράκης εις την Τουρκίαν ουδείς εχέφρων πολίτης δύναται να διανοηθή την συνέχισιν του πολέμου προς την Τουρκίαν εν πλήρει ημών στρατιωτική και διπλωματική απομονώσει. Αλλά οι Τούρκοι σοβαρώς ενεργούσι δια να μας εξώσωσι και εκ της Δυτικής Θράκης, να αποζημιώσωμεν τούτους δια τας καταστροφάς, ας επέφερεν ο Ελληνικός Στρατός εν Μικρά Ασία και να παραδώσωμεν τον Στόλον μας, την παράδοσιν δε θα επηκολούθει αδυναμία ημών να κρατήσωμεν τας νήσους...Η Κυβέρνησις είναι ανάγκη, όσον τάχιστα, να χαράξη την πολιτικήν της. Εάν η πολιτική αύτη περιλαμβάνει την απόφασιν, όπως εμμείνωμεν να κρατήσωμεν την Θράκην και εναντίον της γνώμης πρώην συμμάχων μας, αι θερμαί μου ευχαί θα συνοδεύουν τον αγώνα τούτον του Έθνους, αλλά ευρίσκομαι εν τοιαύτη περιπτώσει εις την θλιβεράν ανάγκην να αρνηθώ την αποδοχήν της τιμητικής εντολής, όπως αντιπροσωπεύσω την χώραν εις το εξωτερικόν..».
*Η Διάσκεψη άρχισε χωρίς την Ελλάδα...


ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ

                Η Διάσκεψη των Μουδανιών είχε ορισθεί για τις 20 Σεπτεμβρίου 1922. Τη Μεγάλη Βρετανία αντιπροσώπευε ο Άγγλος Στρατηγός Χάρινγκτον, τη Γαλλία ο Στρατηγός Σαρπύ, την Ιταλία ο Στρατηγός Μομπέλι και την Τουρκία ο Στρατηγός Ισμέτ πασάς. Την αντιπροσωπεία της Ελλάδας αποτελούσαν ο Υποστράτηγος Αλέξανδρος Μαζαράκης, οι Συνταγματάρχες Νικόλαος Πλαστήρας και Πτολεμαίος Σαρρήγιαννης και ο Γραμματέας του Υπουργείου Εξωτερικών Γκούρας Οικονόμου. Η αντιπροσωπεία μας έφθασε στα Μουδανιά αργά το απόγευμα της 21ης Σεπτεμβρίου. Οι Σύμμαχοι Στρατηγοί αφού συνεδρίασαν μόνοι τους στις 20 Σεπτεμβρίου, την επομένη κάλεσαν και τους Τούρκους αντιπροσώπους και έλαβαν αποφάσεις ερήμην των Ελλήνων, που δεν είχαν φθάσει ακόμα στα Μουδανιά.
                Το πρωί της 22ας Σεπτεμβρίου κλήθηκαν να παραστούν και οι Έλληνες πάνω στο Αγγλικό θωρηκτό «Iron Dyke» ( Σιδηρούς Δουξ ). Στη συνδιάσκεψη αυτή δεν παραβρίσκονταν οι Τούρκοι αντιπρόσωποι, ενώ οι Σύμμαχοι ανακοίνωσαν στην Ελληνική αντιπροσωπεία τις συμφωνίες, στις οποίες κατέληξαν με τους Τούρκους αντιπροσώπους. Ταυτόχρονα παρέδωσαν για μελέτη αντίγραφο των συμφωνιών, στις οποίες είχαν καταλήξει με τους Τούρκους και αναφέρονταν στην αποχώρηση του Ελληνικού Στρατού στη γραμμή του ποταμού Έβρου, με σκοπό να συζητηθούν τα καλύτερα μέσα της εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης. Η Ελληνική αντιπροσωπεία αρνήθηκε συζήτηση των λεπτομερειών του θέματος αυτού, καθόσον εκκένωση της Ανατολικής Θράκης πριν από τη σύναψη ειρήνης προδίκαζε τη τύχη της και αυτό το ζήτημα ήταν καθαρώς πολιτικό. Η αποστολή της όμως περιοριζόταν στη συζήτηση των όρων της ανακωχής. Το απόγευμα επιδόθηκε στην Ελληνική αντιπροσωπεία για μελέτη σχέδιο σύμβασης εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης, που είχε καταρτισθεί χωρίς τη συνεργασία της. Η Ελληνική αντιπροσωπεία δήλωσε πάλι ότι δεν μπορούσε να συζητήσει το θέμα αυτό. Οι κύριες διατάξεις του παραπάνω σχεδίου ήταν οι ακόλουθες:
*Σ' αυτό το τραπέζι παίχθηκε η τύχη της Ανατολικής Θράκης. Οι καρέκλες είναι αλλαγμένες. 

1. Οι εχθροπραξίες θα έπαυαν από την έναρξη ισχύος της σύμβασης.
 2. Ως γραμμή, πίσω από την οποία θα αποσυρόταν ο Ελληνικός Στρατός από την Ανατολική Θράκη, οριζόταν ο ποταμός Έβρος μέχρι τα σύνορα της Βουλγαρίας. Η Αδριανούπολη και η περιοχή του Καραγάτς περιλαμβανόταν στην εκκενούμενη ζώνη.
3. Πέρας εκκένωσης το πολύ εντός 30 ημερών και οι Τουρκικές αρχές θα συνοδεύονταν από χωροφυλακή για τη τήρηση της τάξης μαζί με τάγματα του συμμαχικού στρατού.
                Το σχέδιο αυτό ανακοινώθηκε από τον Υποστράτηγο Αλ. Μαζαράκη στην Κυβέρνηση.
                Στις 23 Σεπτεμβρίου κλήθηκε από την επιτροπή των Στρατηγών η Ελληνική αντιπροσωπεία στη συνδιάσκεψη, η οποία δήλωσε ότι δεν έλαβε νεώτερες οδηγίες από την Αθήνα που να τροποποιούν τη στάση της. Δύο ημέρες όμως αργότερα η αντιπροσωπεία έλαβε οδηγίες της Ελληνικής Κυβέρνησης να δεχθεί να υπογράψει τη σύμβαση με ορισμένες επιφυλάξεις. Μετά από λίγο η αντιπροσωπεία έλαβε τηλεγράφημα του Βενιζέλου από το Παρίσι, σύμφωνα με το οποίο η αντιπροσωπεία μπορούσε να αποδεχθεί την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης, αλλά μέχρι τη γραμμή των Τουρκοβουλγαρικών συνόρων του 1915, που βρίσκονταν 2 χιλιόμετρα περίπου Ανατολικά του ποταμού Έβρου. Μετά από αυτό στη συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου η Ελληνική αντιπροσωπεία υπέβαλε έγγραφη δήλωση, την οποία ανέπτυξε και προφορικά, ότι δέχεται να υπογράψει τη σύμβαση εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης μέχρι τη γραμμή των Τουρκοβουλγαρικών συνόρων του 1915. Με την ίδια δήλωση ζητούσε να αυξηθεί ο χρόνος της προθεσμίας εκκένωσης κατά ένα μήνα τουλάχιστον και να προστατευθούν αποτελεσματικά οι πληθυσμοί της Ανατολικής Θράκης.
                Στις 27 Σεπτεμβρίου επιδόθηκε από τους Συμμάχους Στρατηγούς στη Τουρκική αντιπροσωπεία το σχέδιο του πρωτοκόλλου συμφωνίας, χωρίς να ληφθούν υπόψη οι Ελληνικές προτάσεις. Η Τουρκική αντιπροσωπεία κλήθηκε και υπέγραψε το πρωτόκολλο αυτό. Τα μεσάνυκτα  κλήθηκε και η Ελληνική αντιπροσωπεία για να υπογράψει το εν λόγω πρωτόκολλο. Αυτή όμως είχε αναφέρει προηγουμένως στην Ελληνική Κυβέρνηση ότι δεν λήφθηκαν υπόψη οι προτάσεις της και επειδή δεν είχε λάβει οδηγίες αρνήθηκε να υπογράψει το πρωτόκολλο και υπέβαλε σχετική έγγραφη διαμαρτυρία. Στις 28 Σεπτεμβρίου έληξε η διάσκεψη και η ανακωχή υπογράφηκε μόνο από τους Συμμάχους και τους Τούρκους.
Μετά από σύσκεψη του Υπουργικού Συμβουλίου, στην οποία ο Υποστράτηγος Αλ. Μαζαράκης ανέπτυξε τα γεγονότα, αποφασίσθηκε να γίνουν δεκτά όσα είχαν συμφωνηθεί μονομερώς και διατάχθηκε ο Αρμοστής στην Κωνσταντινούπολη να υπογράψει το πρωτόκολλο της ανακωχής.
*Ο υποστράτηγος Αλέξανδρος Μαζαράκης


ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ

                Στις 30 Σεπτεμβρίου 1922 ο Υπουργός Στρατιωτικών έσπευσε να ανακοινώσει με κρυπτογραφική τηλεγραφική διαταγή στη Στρατιά της Θράκης, της οποίας τη Διοίκηση είχε αναλάβει ο Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Νίδερ, την υπογραφή από την Ελλάδα της ανακωχής των Μουδανιών: «Απεδέχθημεν σύμβασιν Στρατιωτικής Ανακωχής». Με άλλη διαταγή το Υπουργείο Στρατιωτικών κοινοποιούσε τους όρους της σύμβασης, σύμφωνα με τους οποίους ο Κεμαλικός Στρατός δεν είχε το δικαίωμα να παραβιάσει την ουδέτερη ζώνη, να περάσει τα Στενά και να διαπεραιωθεί στη Θράκη μέχρι την υπογραφή της Συνθήκης ειρήνης. Η κατάληψη της Ανατολικής Θράκης θα γινόταν από τα συμμαχικά στρατεύματα και θα άρχιζε η εγκατάσταση πολιτικών Τουρκικών αρχών και 8.000 Τούρκων χωροφυλάκων για την τήρηση της τάξης. Ωστόσο παρά το σχετικό όρο της Συνθήκης των Μουδανιών έπρεπε να θεωρείται βέβαιο ότι οι Τούρκοι θα παραβίαζαν την ανακωχή και με τακτικές ή άτακτες δυνάμεις θα προκαλούσαν επεισόδια στην Ανατολική Θράκη. Έτσι διατάχθηκε η Στρατιά Θράκης, μετά την απόσυρση των δυνάμεών της Δυτικά του Έβρου να έχει ετοιμότητα άμεσης επέμβασης στην Ανατολική Θράκη, προκειμένου να αντιμετωπίσει επιδρομές ακόμα και από τη Βουλγαρία, μέχρι την υπογραφή της οριστικής ειρήνης.
                Ο νέος Διοικητής της Στρατιάς Θράκης Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Νίδερ κοινοποίησε από τη Ραιδεστό στις Μονάδες την 30η Σεπτεμβρίου 1922 εμπνευσμένη ημερήσια διαταγή, της οποίας τα κύρια μέρη είχαν ως εξής: «Η άτροπος Μοίρα, μας επιβάλλει να εκκενώσωμεν την Ανατολικήν Θράκην συμμορφούμενοι προς την Διαταγήν του Υπουργείου Στρατιωτικών. Το οδυνηρόν τούτο καθήκον θα εκτελέσωμεν αγέρωχοι μετ΄ αξιοπρεπείας εμπρεπούσης εις Στρατόν μόνιμον, συντεταγμένον και πειθαρχικόν...Δείξατε ότι είσθε στρατιώται πολιτισμένοι και πειθαρχικοί και ότι φέρετε μετ΄άλγους ψυχής και μετ΄ ανδρικής γαλήνης την διακύμανσιν ταύτην της τύχης..». Με τις κατευθύνσεις του Υπουργείου Στρατιωτικών η Στρατιά εξέδωσε διαταγές για την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης, με χρονικές προθεσμίες και συντονιστικές οδηγίες και άλλες λεπτομέρειες. Η εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τον Ελληνικό Στρατό, που άρχισε την 3η Οκτωβρίου  και ολοκληρώθηκε στις 18 αντί στις 15  Οκτωβρίου έγινε με απόλυτη τάξη και πειθαρχία. Η εκκένωση της Καλλίπολης πραγματοποιήθηκε αργότερα και ολοκληρώθηκε μέχρι την 11η Νοεμβρίου 1922.
 *Η απόφαση ελήφθη....

ΕΚΚΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΡΑΚΗΣ 
ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΜΑΧΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ

                Την 25η Σεπτεμβρίου 1922 κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης των Μουδανιών λήφθηκε τηλεγράφημα του Ελ. Βενιζέλου από το Παρίσι προς τους πληρεξούσιους Θράκες, σε απάντηση τηλεγραφήματος των, και στο οποίο αυτός ανέφερε: «Ανατολική Θράκη απωλέσθη ατυχώς δι΄ Ελλάδα και επανέρχεται εις άμεσον κυριαρχίαν Τουρκίας, αποκλειομένης πάσης ενδιαμέσου λύσεως, οία υπονοουμένη εις τηλεγράφημά σας. Επί πλέον υποχρεούμεθα να εκκενώσωμεν από τούδε Θράκην. Ολόκληρος προσπάθειά μου στρέφεται, πως χάνοντες Θράκην, να σώσωμεν εν μέτρω δυνατώ Θράκας». Μόλις γνώσθηκε η επικείμενη εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τον Ελληνικό Στρατό ολόκληρος ο Ελληνικός πληθυσμός καταλήφθηκε από αλλοφροσύνη. Κανένας δεν σκέφθηκε να μείνει. Με στενή συνεργασία Στρατιάς, Γενικής Διοίκησης και Ανώτατης Διοίκησης Χωροφυλακής καταβλήθηκαν προσπάθειες και λήφθηκαν αυστηρότατα μέτρα για τη τήρηση της τάξης και τη πρόληψη υπερβασιών, που ήταν αναπόφευκτες σε μια τέτοια κατάσταση.
                Η έξοδος των Ελλήνων Θρακών παρουσίαζε θέαμα, που προκαλούσε και στο ψυχραιμότερο παρατηρητή βαθύτατη και αλγεινότατη εντύπωση. Δια μέσου της Μακράς Γέφυρας ( Ουζούν Κιοπρού ), οδικό κέντρο πολλών περιφερειών, διέρχονταν για πολλές ημέρες και νύκτες συνήθως πεζή χιλιάδες προσφύγων από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη. Κατά κακή σύμπτωση ραγδαία βροχή και χαλάζι έπλητταν τους ατυχείς αυτούς πληθυσμούς. Θα έλεγε κανείς ότι και τα στοιχεία της φύσης συνωμοτούσαν με φανερούς και κρυφούς εχθρούς της φυλής για εξόντωσή της. Το θέαμα παρουσίαζε βαθύτατη αίσθηση στη Διασυμμαχική Επιτροπή, η οποία με καταφανή ψυχική οδύνη παρακολουθούσε άφωνη τις ατέρμονες συνοδείες των προσφύγων. Οι πληθυσμοί φεύγοντας εγκατέλειπαν κινητή περιουσία, εμπορεύματα, δημητριακά και έπιπλα μεγάλης αξίας.
*Η ληξιαρχική πράξη θανάτου της Ανατολικής Θράκης

                 Άδικα οι αρχές τόνιζαν ότι δόθηκε μηνιαία προθεσμία, που μπορεί να παραταθεί, ελεύθερης εξόδου και συνιστούσαν ψυχραιμία. Οι σκηνές της Ανατολικής Θράκης, η άγρια και προκλητική στάση των Τούρκων και οι επιθέσεις αυτών, κατά τη διέλευση από την ύπαιθρο, εναντίον των προσφύγων ενέσπειραν το τρόμο και την απόγνωση. Έφευγαν εγκαταλείποντας τα πάντα με την ελπίδα, ότι μετά την απομάκρυνση των γυναικόπαιδων θα μπορούσαν να πάρουν μαζί τους τις σοδιές και τα ζώα τους. Δεν υπολόγιζαν ότι μετά την αποχώρηση του Ελληνικού Στρατού θα συγκροτούνταν ένοπλες Τουρκικές συμμορίες στην ύπαιθρο, οι οποίες καθιστούσαν πολύ επικίνδυνη, αν όχι αδύνατη, τη διάσωση των περιουσιών τους. Δεν απουσίαζαν και σκηνές, στις οποίες πολλοί κρατούσαν τα παιδιά τους και τους άρρωστους στις αγκαλιές τους και στους ώμους, περνώντας τον Έβρο ποταμό.
                Περισσότερη τραγική ήταν η θέση των αγροτικών πληθυσμών, που σχηματίζοντας καραβάνια διέσχιζαν διάφορες περιφέρειες με διεύθυνση προς τον Έβρο ποταμό, σύροντας το σταυρό του μαρτυρίου. Στους σιδηροδρομικούς σταθμούς, κατά την αναμονή σιδηροδρομικών οχημάτων, οι πρόσφυγες έμειναν εκτιθεμένοι στις ιδιοτροπίες του Θρακικού φθινοπώρου με τον άγριο άνεμο και τη βροχή. Με βαθύτατη ευγνωμοσύνη προσέβλεπαν οι πολιτικές αρχές και ο πληθυσμός, που αποχωρούσε, προς τον Στρατό. Οι στρατιωτικές αρχές υπήρξαν σε όλες εκείνες τις σκληρές ημέρες και νύκτες οι πολύτιμοι βοηθοί των πολιτικών αρχών στα προβλήματα και στις δυσχέρειες, που ανυπέρβλητα ανορθώνονταν. Κάτω από αυτές τις τραγικές συνθήκες έλαβε χώρα η έξοδος των κατοίκων της Ανατολικής Θράκης, που κατοικούσαν στην περιοχή από αμνημόνευτων χρόνων και τώρα ήταν αναγκασμένοι να εγκαταλείψουν την πατρίδα των πατέρων τους, με την οποία συνδέονταν με άρρηκτους οικογενειακούς, ιστορικούς και εθνολογικούς δεσμούς.
*Εδώ ετάφη η Ανατολική Θράκη


ΕΠΙΛΟΓΟΣ

                Δυστυχώς η Ανατολική Θράκη χάθηκε για την Ελλάδα, γιατί αυτό ήθελαν και επέβαλαν οι Σύμμαχοι για τα συμφέροντά τους. Στην παραχώρηση της Ανατολικής Θράκης στη Τουρκία πρωτοστάτησε η Γαλλία, που είχε άριστες σχέσεις και παρασκηνιακές επαφές με τον Κεμάλ. Η κατάσταση για την Ελλάδα, όπως αποτυπώνεται στα τηλεγραφήματα, που είχε στείλει ο Ελευθέριος Βενιζέλος από το Παρίσι, μετά τις επαφές με τους Βρετανούς και τους Γάλλους επισήμους, ήταν απελπιστική. Από στρατιωτικής άποψης η Στρατιά Θράκης θα μπορούσε να εξασφαλίσει την Ανατολική Θράκη, γιατί άρχισε να ανασυγκροτείται, να αυξάνεται η δύναμη της και να αναπτερώνεται το ηθικό των ανδρών. Ένα δε μεγάλο μέρος των Μονάδων της Στρατιάς ήταν ανέπαφο, γιατί δεν είχε συμμετάσχει στις ατυχείς επιχειρήσεις στο μέτωπο της Μικράς Ασίας και επηρεασθεί από αυτές. Επίσης το ισχυρό μας Πολεμικό Ναυτικό είχε τη δυνατότητα να απαγορεύσει τη διαπεραίωση Μονάδων του Τουρκικού Στρατού στην Ανατολική Θράκη, καθόσον ο Κεμάλ δεν διέθετε πολεμικά πλοία. Εξάλλου κατά ακριβείς πληροφορίες από σοβαρούς κύκλους των Συμμάχων ο Τουρκικός Στρατός παρουσίαζε κόπωση από τις μακρόχρονες πολεμικές επιχειρήσεις, που είχε αρχίσει να επιδρά αρνητικά στη μαχητική ικανότητα του.
                Η ανακωχή των Μουδανιών αποτέλεσε τον τραγικό επίλογο της Ελληνικώτατης Ανατολικής Θράκης. Η Ελλάδα την περίοδο εκείνη της Μικρασιατικής Καταστροφής που βρισκόταν σε πλήρη στρατιωτική και διπλωματική απομόνωση, υποχρεώθηκε να περιορισθεί στα σύνορα του ποταμού Έβρου, αφού εγκατέλειψε ολόκληρη την Ανατολική Θράκη, την από μακρών αιώνων κοιτίδα του Ελληνισμού.


      Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας



ΠΗΓΕΣ
1. "Εκστρατεία στη Μικρά Ασία 1919-1922" της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού.
2. "Επιχειρήσεις στη Θράκη 1919-1923" της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού.
3. "Αλησμόνητες Πατρίδες της Θράκης" των Ν. Μητσόπουλου, Κ. Βακαλόπουλου και Αρ. Κεσόπουλου.

Υστερόγραφο: Για το ίδιο θέμα, βλέπετε και στη θέση 
http://sitalkisking.blogspot.gr/2012/12/h-1922.html

25 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Idomeneas Filoktitis
Τίποτα το ιδιαίτερο. Ενώ αρχικά γίνεται αναφορά στην παρουσία του Πλαστήρα, μετά δεν σημειώνεται τίποτα για τα περαιτέρω.

Ανώνυμος είπε...

Ζήσης Χατζηπασχάλης
ΠΟΛΥ ΩΡΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΣ ΘΡΑΚΗ ΕΥΓΕ.

Ανώνυμος είπε...

Ευάγγελος Κουρδάκης
απαιτηση του κεμαλ οταν μπηκε στην σμυρνη ,,,,,,στις ξενες δυναμεις η το αιγαιο η την θρακη ,,,,,,,,

Ανώνυμος είπε...

Kostas Patialiakas
Και χωρίς Πολεμικό Ναυτικό πως θα υλοποιούσε τις απειλές; Ο Πρωθυπουργός της Γαλλίας Μιλερράν από το Μάρτιο του 1920 είχε δηλώσει στον πρέσβη της Ελλάδας Α. Ρωμάνο ότι η χώρα του θα φέρει αντιρρήσεις στην παραχώρηση της Ανατολικής Θράκης στην Ελλάδα.

Ανώνυμος είπε...

Ευάγγελος Κουρδάκης
Και βρεθηκαν οι παπουδες μας να βλεπουν τα σπιτια τους απεναντι ,,,τις παλιες ψαθαδες και πεθαναν με αυτον τον καυμο,,,,,,αυτοι πονεσαν αυτοι ξερανε τι θα πει ξεριζωμος,,,,,μια φορα πηγαιναμε στο κισσαριο και σταματησε το λεωφορειο στο αμοριο ,,,,δεν αφηναν τον οδηγο η γιαγια μου με τις αλλες να φυγει γιατι βλεπαν τα σπιτια τους και κλαιγανε με φωνη μοιρολογοντας ,,,μου εχει μεινει αν και περασαν τοσα χρονια,,,,,,,,,

Ανώνυμος είπε...

Kostas Patialiakas
Μια δυσμενής συνέπεια του Εθνικού Διχασμού, σε συνδυασμό με την προδοσία από τους Συμμάχους Γάλλους και Ιταλούς και εγκατάλειψη από τους Βρετανούς.

Ανώνυμος είπε...

Χρύσα Μαρασλή
Πως δόθηκε ως δώρο η Ανατολική Θράκη.

Ανώνυμος είπε...

Giorgos Psemmatakis
Διαβάστε το.

Ανώνυμος είπε...

Νίνα Γκούδλη
Γιατί μας παρουσιάζουνε τον Βενιζέλο ως εθνάρχη!!!!

Ανώνυμος είπε...

Giorgos Psemmatakis
Νομίζω ότι εδώ και 100 χρόνια στην πολιτική δεν άλλαξαν και πολλά πράγματα... Όταν έμαθα ότι στην επιτροπή απογραφής των προσφύγων είχαν προσληφθεί γραμματείς από την Κρήτη. Ο προπάππους μου καταγόταν από το χωριό Κατήχαλα της επαρχίας Ανδριανουπόλεως, αφού εκδιώχθηκε εγκαταστάθηκε στο σημερινό ΔΔ Μυρωδάτου του Δήμου Αβδήρων.

Ανώνυμος είπε...

Vassilios Kazakidis
Όταν πήγε ο Πλαστήρας στα Μουδανιά ήταν όλα ήδη συμφωνημένα.

Ανώνυμος είπε...

Idomeneas Filoktitis
Δεν προκύπτει από κάπου ότι ενημέρωσε την Αθήνα για τα ήδη συμφωνημένα

Ανώνυμος είπε...

Vassilios Kazakidis
Είχε γίνει ήδη το πραξικόπημα και επικοινωνούσε με τον Βενιζέλο που είχε δεχθεί το ρόλο του εθνικού απεσταλμένου στο Παρίσι. Αν θέλετε, το "λάθος" ίσως ήταν ότι δεν κατευθύνθηκε πρώτα στη Θράκη.

Ανώνυμος είπε...

Idomeneas Filoktitis
Το θέμα είναι ότι έκαναν Επανάσταση (άσε που λέγαν ότι την έκαναν για να σώσουν την Θράκη). Άρα φαίνεται ότι σχεδόν αμέσως η Επανάσταση πήγε για βρούβες.

Ανώνυμος είπε...

Vassilios Kazakidis
Η πρoτεραιότητα ήταν να πάρουν την εξουσία εκπαραθυρώνοντας τους άλλους. Για τη Θράκη άργησαν.

Ανώνυμος είπε...

Idomeneas Filoktitis
Για την Θράκη μάλλον δεν το πάλαιψαν όσο μπορούσαν.

Ανώνυμος είπε...

Vassilios Kazakidis
Και άργησαν να φτάσουν στα Μουδανιά όπου δεν είχαν και θέση στο τραπέζι. Έκαναν και άλλες κουτουράδες τότε. Μακάρι τα παθήματα να γίνουν μαθήματα και να μην ξανακάνουμε τα ίδια.

Ανώνυμος είπε...

Idomeneas Filoktitis
Α, είμαι σίγουρος για τα lessons learned.

Ανώνυμος είπε...

Ζήσης Χατζηπασχάλης
ΠΟΛΥ ΩΡΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΣ ΘΡΑΚΗ ΕΥΓΕ.

Ανώνυμος είπε...

Μαριάννα Μαστροσταμάτη
Επειδή και άλλες φορές έχει αναφερθεί εδώ μέσα ότι η μη έγκαιρη ενέργεια του στρατού καθώς και η εγκατάλειψη από το στόλο ήταν η συνέπεια ή αιτία της απώλειας της Ανατ. Θράκης έχω να πω ότι η ιστορία έτσι όπως έχει μεταφερθεί σε μας ''μονόπλευρα'' δεν λέει ποτέ ότι από την πρώτη κιόλας εβδομάδα του Σεπτεμβρίου του 22΄ οι Άγγλοι μετέφεραν συνεχώς μηνύματα με εντολές αναστολής και αναχώρησης κάθε ελληνικής στρατιωτικής και ναυτικής δύναμης από την περιοχή ''άμα τη ολοκληρώση της αποβίβασης του ελληνικού στρατού''. Ο Αβέρωφ έτσι έφυγε όντως εσπευσμένα καθώς και όλος ο στόλος. Η Αγγλία σήκωνε τα χέρια ψηλά παραιτούμενη σε κάθε βοήθεια που ζητούσε η Ελλάδα και συνιστούσε εσπευσμένη αποχώρηση διότι ο Κεμάλ απειλούσε (αυτή ήταν πάντα η αιτία που ανέφερα η Αγγλία) Ακόμη και εμπορικά πλοία (όπως το Ουρανία, το Ευγενία και το Ανδρέας) με ελληνική σημαία που βρίσκονταν σε εκείνα τα νερά εξέπεμπαν σήμα κινδύνου μετά το χρονικό διάστημα που τους δόθηκε. Τελικά έτυχαν θύματα κανονικής πειρατίας από τους Τούρκους και σύλληψης των επιβαινόντων με φυλάκισή τους. Ζητούσαν συνοδεία από τους Άγγλους για να αποπλεύσουν από τα λιμάνια και οι Άγγλοι αρνιόντουσαν να την παράσχουν.

Ανώνυμος είπε...

Vassilios Kazakidis
Υπάρχουν δύο διαφορετικά (και όχι τα μόνα) θέματα. Ο σχεδιασμός εθνικής πολιτικής του ελληνικού κράτους και οι τακτικοί ελλειγμοί της Αγγλίας. Για το πρώτο έχουν γραφτεί πολλά που εξηγούν αλλά δεν δικαιολογούν την παταγώδη αποτυχία και καταστροφή μετά την έκβαση της εκστρατείας του Σαγγάριου, την ατελέσφορη έκβαση των διαπραγματεύσεως στο Λονδίνο την άνοιξη του '22 και την παραίτηση/αντικατάσταση Παπούλα. Η "σύμμαχοι" από το '19 δήλωσαν ότι δεν θα είχαν καμμία συμμετοχή με στρατεύματα στη μικρασία και εμείς το αποδεχθήκαμε αφού δεχθήκαμε να στείλουμε πρώτα στρατό στην Κριμαία...Δεν αντιληφθήκαμε ότι γεωπολιτικά η Θράκη και τα στενά είχαν μεγαλύτερη αξία και θα μπορούσαν να διατηρηθούν πολύ πιό εύκολα από ένα κομμάτι την μικρασιατικής ακτής (το είχε πει πριν το '22 και ο Μεταξάς) απασχολημένοι στο έργο διατήρησης της εξουσίας μετά τις εκλογές του '20 υπό τον φόβο πραξικοπήματος. Στην άλλη πλευρά οι άγγλοι δεν θεωρούσαν γεωπολιτικά σημαντική την διατήρηση της ελληνικής παρουσίας στη Μικρασία, πέραν από την πίεση που ασκούσε στον Κεμάλ για παραχωρήσεις, αλλά ενδιαφερόταν για τον έλεγχο των στενών. Μέχρι τις 20 Σεπτεμβρίου (νέο ημερολόγιο) ήταν αποφασισμένοι για πόλεμο με τον Κεμάλ για τα στενά, αλλά δεν βρήκαν στρατό ούτε από τη χώρα τους, ούτε από την κοινοπολιτεία, ούτε απ' την Ελλάδα μετά την καταστροφή του στρατού μας στη μικρασία. Οδηγηθήκανε στην συμφωνία με τη Γαλλία και την συνθηκολόγηση των Μουδανιών. Κρίνοντας εκ του μακρόθεν η Ελλάς είχε λάθος προτεραιότητες, εσφαλμένη στρατηγική, και έλλειψη δυνατότητας τακτικών ελλειγμών. Ο Κεμάλ δήλωσε σπό την αρχή τι διεκδικούσε: μικρασία, Πόλη, Ανατ. Θράκη μέχρι την Μαρίτσα. Η Αγγλία ήταν θαλασοκράτηρα και είχε την δυνατότητα ελλιγμών. Η ελληνική στρατηγική τότε ήταν "για τα πανηγύρια" με επίκεντρο την εξουσία στην Αθήνα πριν και μετά το πραξικόπημα. Δυστυχώς υπήρξαν στιγμές που βρεθήκαμε σαν έθνος σε ιστορικά σταυροδρόμια όπου ρισκάραμε και χάσαμε πολλά λόγω ελλείψεως βασικού σχεδιασμού για προκαθορισμένες πρωτεραιότητες, παρά την γενναιότητα και αυτοθυσία του φαντάρου στο μέτωπο και την συμπεριφορά συμμάχων και μη.

Ανώνυμος είπε...

Μαριάννα Μαστροσταμάτη
Εκ του αποτελέσματος -και ως εκ τούτου εκ του ασφαλούς- μπορούμε να λέμε ότι γράφουμε ιστορία, αναφέροντας την κριτική μας εν είδει ερμηνείας των γεγονότων: «Αυτό έγινε έτσι διότι..(ερμηνεία)...» Η διαφορά με την καταγραφή της σειράς των γεγονότων όπως αυτά εξελίσσονταν παράλληλα είναι ιστορία. Η ιστορία καταγράφει. Ο ιστορικός κριτικάρει και ερμηνεύει για πάνω από έναν λόγους.

Ανώνυμος είπε...

Vassilios Kazakidis
Αρκεί η ιστορία να είναι καταγεγραμμένη κάπου. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό με πολλά δυσεπίλυτα "γιατί". Πολλά κομμάτια της ιστορίας, που αναπλάστηκαν και διαστρεβλώθηκαν κατά το δοκούν, τα αποκαλύπτουμε μετά έναν αιώνα στο παζλ της ιστορικής ανασκαφής. Πάντα εκ του ασφαλούς, στη χώρα με τα πολλά μπιλοζίρια...

Ανώνυμος είπε...

Φρόσω Κουρεντή
"συμμαχοι"??,!!!!!.......

Ανώνυμος είπε...

Stratis C. Grammatidis
Τίποτα το νέο.Επιδερμική προσέγγιση χωρίς βαθύτερη ανάλυση και χωρίς νέα στοιχεία που ίσως πρόσθεταν κάποιο ενδιαφέρον.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...